logo
×

नेपालमा एसेन्सियल अयल निष्कासनका प्रक्रिया, मेसिन र मूल्य

14 Aug
नेपालमा एसेन्सियल अयल निष्कासनका प्रक्रिया, मेसिन र मूल्य

एसेन्सियल अयल भनेको फूल, पात, बीउ, बोक्रा र जरा जस्ता वनस्पतिका विभिन्न भागहरूबाट निकालिने सुगन्धित तत्वहरू हुन्। यसले बिरुवा वा त्यसको कुनै भागलाई विशेष सुगन्ध दिन्छ। एसेन्सियल अयललाई शरीरको दुखाइ र तनाव कम गर्न एरोमाथेरापीमा व्यापक रूपमा प्रयोग गरिन्छ। 

नेपालमा तराई, पहाड र हिमाली फेदीसम्म फैलिएको विविध जलवायु र भूभाग पाइन्छ। सिट्रोनेला, लेमनग्रास, क्यामोमाइल, विन्टरग्रिन, जटामसी, मेन्था र जुनिपर जस्ता विभिन्न सुगन्धित वनस्पतिहरू जंगलमा पाइनुका साथ साथै खेति गर्न पनि सकिन्छ।  तर, संकलन गरिने सुगन्धित वनस्पतिको परिमाणको तुलनामा नेपालमा प्रशोधन र निष्कासन सुविधाहरू सीमित रहेकाले कच्चा उत्पादनलाई निकै कम मूल्यमा निर्यात गर्नुपर्ने बाध्यता छ।

नेपाली उद्यमी र कृषक सहकारीहरूका लागि सुगन्धित वनस्पतिको उत्पादन र प्रशोधनबीचको यो असन्तुलन एउटा ठूलो अवसर बन्न सक्छ। यसकै लागि Changing Nepal मा स्टीम डिस्टिलेसन मेसिन उपलब्ध छ।  यो मेसिन सुगन्धित वनस्पतिबाट तिनको गुण नबिगारी एसेन्सियल अयल निष्कासन गर्न प्रयोग गरिने एक मेसिन हो।

यस लेखमा एसेन्सियल अयल निष्कासन प्रक्रिया र नेपालमा उपलब्ध स्टीम डिस्टिलेसन मेसिनको विशेषता र मूल्यको बारेमा जानकारी दिइएको छ।

खण्ड लिङ्कहरू

 

एसेन्सियल अयल निष्कासन प्रक्रिया (स्टीम डिस्टिलेसन)

स्टीम डिस्टिलेसन एसेन्सियल अयल निष्कासनको सबैभन्दा सामान्य र रुचाइएको विधि हो।  यो विधि वातावरणमैत्री छ, यसले निष्कासित तत्वको गुणलाई उल्लेखनीय रूपमा बिगार्दैन र कुनै रासायनको प्रयोग पनि गर्दैन। मेसिनमा ताजा वा सुकेको वनस्पति सामग्री भरिन्छ र निम्न चरणहरूमा प्रशोधन गरिन्छ:

  1. वाफ उत्पादन: मेसिनको बोइलर च्याम्बरमा सफा पानीलाई तताएर तातो वाफ उत्पादन गरिन्छ।
  2. वाष्पीकरण: वनस्पति सामग्री (पात, फूल, डाँठ वा बोक्रा) भरिएको च्याम्बरबाट वाफ माथि उक्लन्छ। तापले सूक्ष्म अयल-युक्त कोषिकाहरूलाई खोल्छ र सुगन्धित तत्वहरूलाई वाफको रूपमा निकाल्छ।
  3. तरल रूपान्तरण: मिसिएको वाफ र अयलको वाष्प पानीले चिसो हुने कन्डेन्सर कोइलबाट पास हुन्छ।  त्यहाँ वाष्प चिसो भई फेरि तरल रूपमा फर्किन्छ।
  4. एसेन्सियल अयल निष्कासन: तरल पदार्थ थिग्रेपछि एसेन्सियल अयल पानीबाट स्वतः अलग हुन्छ। अयललाई पानी माथि तैरिन्छ र त्यसलाई सजिलै निकाल्न सकिन्छ। 

वनस्पति सामग्रीको प्रकार, भरिने मात्रा र सम्बन्धित अयल निष्कासनको कठिनाइको आधारमा सम्पूर्ण चक्रलाई १ देखि १० घण्टासम्म समय लाग्न सक्छ।

 

नेपालमा उपलब्ध एसेन्सियल अयल निष्कासन मेसिन

स्टीम डिस्टिलेसन मेसिन

एसेन्सियल अयल स्टीम डिस्टिलेसन मेसिन

स्टीम डिस्टिलेसन मेसिन स्टेनलेस स्टिलको डिस्टिलेसन च्याम्बर र बोइलरबाट निर्मित छ।  यसले सुगन्धित वनस्पति सामग्रीबाट एसेन्सियल अयल निष्कासन गर्छ।  यो स्थानीय रूपमा संकलन गरिएको सुगन्धित वनस्पतिलाई एसेन्सियल अयलमा रूपान्तरण गर्न चाहने किसान, सहकारी र उद्यमीहरूका लागि उपयुक्त छ। यसको मूल्य उचित भई जडान र सञ्चालन गर्न सजिलो र सरल छ।

विशेषता विवरण
बडी सामग्री स्टेनलेस स्टिल
निष्कासन विधि स्टीम डिस्टिलेसन
कन्डेन्सर प्रकार पानीले चिसो हुने कोइल कन्डेन्सर
मूल्य रु. १,५०,००० – ३,००,०००

स्टीम डिस्टिलेसन मेसिनको विवरण हेर्नुहोस्

 

बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू

१. नेपालमा एसेन्सियल अयल निष्कासन मेसिनको मूल्य कति हो?

नेपालमा एसेन्सियल अयल निष्कासनका लागि स्टीम डिस्टिलेसन मेसिनको मूल्य रु. १,५०,००० देखि रु. ३,००,००० सम्म रहेको छ।

२. स्टीम डिस्टिलेसन मेसिनले कसरी एसेन्सियल अयल निष्कासन गर्छ?

स्टीम डिस्टिलेसन मेसिनले वनस्पति सामग्रीबाट तातो वाफ पठाएर सुगन्धित वाष्प निकाल्छ, जसलाई त्यसपछि संघनन गरी एसेन्सियल अयल र हाइड्रोसोलमा छुट्याइन्छ। पूर्ण चरणबद्ध विवरणका लागि माथिको निष्कासन प्रक्रिया हेर्नुहोस्।

३. एसेन्सियल अयल निष्कासन मेसिन कसका लागि उपयुक्त छ?

स्टीम डिस्टिलेसन मेसिन स्थानीय रूपमा संकलन गरिएको सुगन्धित वनस्पतिलाई कच्चै बेच्नुको सट्टा एसेन्सियल अयलमा प्रशोधन गर्न चाहने किसान, सहकारी र उद्यमीहरूका लागि उपयुक्त छ।

४. एसेन्सियल अयल निष्कासनका लागि कस्ता वनस्पति सामग्री प्रयोग गर्न सकिन्छ?

स्टीम डिस्टिलेसन मेसिनले नेपालमा उपलब्ध विभिन्न सुगन्धित वनस्पति सामग्री, जस्तै पात (लेमनग्रास, मेन्था), फूलका शीर्ष भाग (क्यामोमाइल), सियो (जुनिपर), बोक्रा, जरा (जटामसी) र स्थानीय वा वनजन्य अन्य सुगन्धित वनस्पतिहरू प्रशोधन गर्न सक्छ।

५. एसेन्सियल अयल निष्कासनबाट अयल बाहेक अन्य केही उत्पादन हुन्छ?

एसेन्सियल अयलसँगै, स्टीम डिस्टिलेसन मेसिनले हाइड्रोसोल (सुगन्धित पानी) पनि उपउत्पादनको रूपमा उत्पादन गर्छ। यो छाला हेरचाह र प्राकृतिक सुगन्ध उत्पादनमा प्रयोग हुन्छ र थप आम्दानीको स्रोत बन्न सक्छ।

६. के तपाईंले मेसिनको जडान, तालिम र बिक्री पछिको सहयोग प्रदान गर्नुहुन्छ?

मेसिन जडान, सञ्चालन र सामान्य मर्मत सम्भारका बारेमा मार्गदर्शन प्रदान गरिन्छ।  यसले किसान र उद्यमीहरूलाई एसेन्सियल अयल निष्कासन कार्य आत्मविश्वासका साथ सुरु गर्न मद्दत गर्छ।